Werk je als zzp’er en vraag je je af of je dat vanaf 2028 nog kunt blijven doen? Of twijfel je of een opdrachtgever je straks als werknemer moet behandelen? In de podcast ZZP Update sprak presentator Ron Lemmens hierover met Niels van der Neut, universitair docent arbeidsrecht aan de Universiteit van Amsterdam. Hij promoveerde in 2023 op dit onderwerp en volgt de ontwikkelingen op de voet. Je leest welke plannen op tafel liggen, waarom de beoordeling lastig blijft en waar je als zzp’er nu al op kunt letten.
Al sinds 2016 is er onduidelijkheid over de positie van zzp'ers. Dat jaar besloot de overheid tijdelijk niet te handhaven op schijnzelfstandigheid: mensen die eigenlijk als werknemer werken, maar op papier als zzp'er. Deze pauze zou ongeveer anderhalf jaar duren, maar werd steeds opnieuw verlengd. Pas in 2025 kwam er weer meer handhaving.
In die tussentijd groeide het aantal zzp'ers enorm. Van der Neut vergelijkt dit met een weg waar het maximum 80 kilometer per uur is, maar waar de flitspaal is weggehaald. Jarenlang reden mensen probleemloos 100 kilometer per uur. Nu de controle terugkomt, voelt dat voor sommige zzp'ers oneerlijk. Niet iedere zzp'er werkte in die periode automatisch als schijnzelfstandige. Wel zijn sommige samenwerkingen gegroeid zonder dat duidelijk werd gecontroleerd of ze nog aan de regels voldeden.
Vanuit Europa was er druk om iets te doen aan schijnzelfstandigheid. Nederland kreeg hiervoor geld uit het Europese herstelfonds, gekoppeld aan concrete stappen. Dat leidde onder meer tot het rechtsvermoeden: werk je voor een bedrijf tegen een uurtarief onder €38, dan kun je je erop beroepen dat er mogelijk sprake is van een arbeidsovereenkomst. De opdrachtgever moet vervolgens aantonen dat het toch om een echte zzp-relatie gaat. Dit rechtsvermoeden gaat in op 31 december 2026.
Daarnaast zijn er plannen om de criteria voor de beoordeling van een arbeidsrelatie verder te verduidelijken. Die plannen zijn nog niet definitief. De beoogde Zelfstandigenwet zou vanaf 2028 kunnen gelden, maar het voorstel moet eerst verder worden uitgewerkt en behandeld. Maak daarom onderscheid tussen regels die al vaststaan en plannen die nog kunnen veranderen.
Volgens Van der Neut wordt de onduidelijkheid soms overdreven. In de meeste gevallen is het volgens hem vrij duidelijk of iemand ondernemer is of werknemer. Het probleem zit vooral in een kleinere groep grensgevallen, die veel aandacht krijgt terwijl het om relatief weinig situaties gaat.
Belangrijke criteria zijn onder meer: loop je ondernemersrisico, investeer je in je eigen bedrijf en bepaal je zelf hoe je het werk uitvoert? Deze criteria bestaan al, maar Van der Neut vindt ze nog te open geformuleerd. Bovendien bepaalt niet alleen je overeenkomst of je zzp’er bent. Er wordt vooral gekeken naar hoe je in de praktijk samenwerkt.
Controleer daarom bijvoorbeeld:
Eén antwoord bepaalt niet direct je status. De omstandigheden worden in samenhang beoordeeld.
In plaats van te blijven zoeken naar een perfecte definitie van "zzp'er", stelt Van der Neut een andere aanpak voor. Hij ziet meer in het verkleinen van de verschillen tussen werknemers en zzp'ers, bijvoorbeeld door zelfstandigen te laten deelnemen aan sociale zekerheid voor alle werkenden. Dit is zijn voorstel en geen vastgesteld onderdeel van de Zelfstandigenwet.
Deze aanpak zou ook een dieperliggend probleem aanpakken: het socialezekerheidsstelsel is oorspronkelijk gebouwd op de aanname dat ongeveer 8 tot 10 procent van de werkenden zzp'er is. Dat percentage is inmiddels flink hoger, waardoor er minder geld binnenkomt in de gezamenlijke potjes, terwijl het systeem juist op solidariteit is gebaseerd.
Nederland kan niet zomaar eigen regels maken die botsen met Europese verdragen, zoals vrij verkeer van personen en diensten. Bij het opstellen van de Zelfstandigenwet is daarom gekeken of de nieuwe regels aansluiten bij het Europese werknemersbegrip. Dit betekent overigens niet dat het voor Nederlandse zzp'ers straks veel makkelijker wordt om internationaal te ondernemen. Die mogelijkheid bestaat volgens Van der Neut in de basis al.
De plannen voor 2028 zijn nog niet definitief. Je kunt je huidige samenwerking met opdrachtgevers wel alvast controleren:
De naam van je contract bepaalt niet of je zzp’er of werknemer bent. Het gaat vooral om de dagelijkse praktijk. Het rechtsvermoeden bij een laag uurtarief maakt het vanaf eind 2026 makkelijker om een mogelijke arbeidsovereenkomst aan te kaarten. De plannen voor de Zelfstandigenwet moeten vanaf 2028 meer duidelijkheid bieden, maar zijn nog niet definitief.
Controleer daarom nu al je tarief, afspraken en manier van samenwerken. Bespreek twijfels op tijd met je opdrachtgever en vraag bij een complexe situatie advies aan een arbeidsrechtspecialist.
Bron: de podcast “Zo gaat de Zelfstandigenwet er vanaf 2028 uitzien
” van New Business Radio - Finance, ZZP Update met Ron Lemmens.
Nieuwe regels voor zzp’ers maken het extra belangrijk om je uren, facturen en inkomsten goed bij te houden. Bij Rompslomp begrijpen we de uitdagingen van zelfstandig ondernemers. Daarom bieden we een gratis en vrijblijvend proefabonnement aan. Zo ontdek je zonder risico of onze boekhoudsoftware aansluit bij jouw behoeften. In dit artikel lees je meer over het proefabonnement.