Help! Ik heb als zelfstandige geen pensioen opgebouwd, wat nu?

In het kort

• Als je zelf geen pensioen hebt opgebouwd, krijg je nog wel AOW en mogelijk ook pensioen van oud-werkgevers.
• Om extra geld te verdienen kun je door blijven werken of je bedrijf verkopen.
• Je kunt ook gebruikmaken van uitkeringen, toeslagen en giften van anderen.
• Als je een koopwoning hebt, kun je de woning verkopen en goedkoper gaan wonen of je overwaarde opnemen. En als je huurt kom je nu misschien in aanmerking voor sociale huur.
• Vraag om hulp, vaak is er meer mogelijk dan je denkt.

Wat als je geen pensioenpotje hebt als zelfstandige?

In Nederland bestaat het pensioenstelsel uit drie pijlers: de AOW die je van de overheid krijgt (eerste pijler), het pensioen dat je opbouwt via een werkgever (tweede pijler) en het pensioen dat je zelf opbouwt (derde pijler). Dat je niets zelf hebt opgebouwd, betekent niet dat je helemaal niets krijgt.
 
AOW krijg je sowieso, tenminste: als je in de laatste 50 jaar voor je pensioenleeftijd in Nederland hebt gewoond of gewerkt. Ieder jaar bouw je 2% AOW op. Een volledige AOW-uitkering is in 2026 ruim € 1.550 netto per maand voor een alleenstaande en € 1.060 voor iemand die getrouwd is of samenwoont. Bekijk hier de actuele bedragen. Je AOW-uitkering is een soort ‘vangnet’ dat jou een basisinkomen biedt.
 
Misschien krijg je daarnaast ook nog pensioen via een oud-werkgever. Want veel zzp’ers zijn hun loopbaan ooit gestart als werknemer. Als je werkgever een pensioenregeling had, dan staat daar nog een potje geld op jou te wachten. Als je 10 jaar in loondienst werkte, heb je hierdoor misschien wel € 250 - € 750 extra per maand te besteden. De exacte hoogte is afhankelijk van de pensioenregeling die jouw oud-werkgever had, en hoeveel er werd ingelegd. Op mijnpensioenoverzicht.nl kun je checken hoeveel pensioen (inclusief AOW) er straks op jou wacht.

Wat je kunt doen als je pensioeninkomen te laag is

Is je pensioeninkomen te laag om van rond te komen? Dan kun je mogelijk jouw inkomen verhogen of je uitgaven verlagen. Laten we kijken welke mogelijkheden je hebt.

Uitkeringen en toeslagen

Mogelijk kun je jouw inkomen aanvullen met een uitkering of toeslagen. Als je geen recht hebt op een volledige AOW-uitkering, dan kom je misschien in aanmerking voor de aanvullende inkomensvoorziening ouderen (AIO). En omdat je inkomen daalt als je stopt met werken, krijg je mogelijk ook (meer) zorgtoeslag of huurtoeslag.

Door blijven werken

Je kunt natuurlijk ook (deeltijd) door blijven werken. Kies iets dat je leuk vindt en passend is voor jouw leeftijd en gezondheid. Na het bereiken van de AOW-leeftijd betaal je minder belasting. Hier houd je dus in verhouding meer van over dan je nu doet.

Je bedrijf verkopen

Je hoeft natuurlijk niet zomaar te stoppen met je onderneming. Wellicht is er een opvolger die jouw onderneming kan overnemen. Bijvoorbeeld omdat het bedrijf een goede reputatie heeft, vaste inkomsten genereert of over goede contracten beschikt. Als er stakingswinst ontstaat, dan moet je hier belasting over betalen. Maar door hiervan een lijfrente aan te schaffen, heb je wel recht op een extra stakingslijfrenteaftrek. Dat scheelt weer belasting.

Is jouw onderneming verkoopbaar?

Bekijk of je jouw onderneming kunt verkopen

Het beste uit je koopwoning halen

Als je een koopwoning hebt, dan is de kans groot dat je overwaarde hebt. Jouw woning is dan meer waard dan de hypotheek die erop rust. Daar kun je op verschillende manieren gebruik van maken.
 
Met een verzilverhypotheek of opeetconstructie neem je een deel van de overwaarde van je huis op. Je gebruikt dit dan als aanvulling op je pensioen. Je betaalt nu geen rente over het extra geleende geld, die wordt namelijk opgeteld bij je schuld. Je schuld wordt hierdoor steeds hoger en je overwaarde kleiner, tot er mogelijk niets meer resteert. Deze schuld wordt terugbetaald wanneer jij overlijdt of verhuist.
 
Je kunt je woning ook verkopen. Van de overwaarde koop je dan een goedkopere woning of betaal je de huurlasten als je gaat huren. Dit klinkt heel aantrekkelijk, maar in deze tijd van woningnood is het maar de vraag of je er hierdoor financieel echt op vooruit gaat.
 
Twijfel je om jouw woning te verkopen of een verzilverhypotheek af te sluiten? Laat je dan altijd adviseren door een hypotheekadviseur. Jouw beslissing heeft bijvoorbeeld ook invloed op jouw eigen bijdrage als je in een woonzorgcentrum komt te wonen, en op de hoogte van jouw nalatenschap. Het is dus belangrijk om goed de voor- en nadelen te bekijken.

Vermogen opnemen

Heb je tijdens je ondernemerschap geen pensioen opgebouwd, maar wel gespaard of belegd? Dan is dit het moment om je vermogen op te nemen. Je vult hiermee je maandelijkse inkomen aan. Als je belegt dan is het wel slim om met je beleggingsadviseur te bespreken of het verstandig is om door te gaan met beleggen. Je hebt het geld hard nodig om van rond te komen, een koersverlies kun je nu niet gebruiken, dus wellicht kun je het geld toch beter op een spaarrekening zetten.

Kijk of je familie je financieel kan helpen

Je bereikt inmiddels zelf bijna de pensioenleeftijd, maar misschien ben je nog in de gelukkige omstandigheid dat één of beide ouders nog leven. Mogelijk kunnen, en willen, zij je financieel helpen. Dit kan fiscaal ook heel voordelig zijn. Wanneer je ouders je nu al geld schenken en daarbij gebruikmaken van de schenkvrijstellingen, is er straks minder erfenis over. Dat scheelt erfbelasting. Natuurlijk kan dit alleen maar als zij zelf voldoende vermogen hebben en dit nu al willen overdragen. Een estate planner kan hierbij helpen en jullie vertellen hoe je zoveel mogelijk belasting bespaart.

Schrappen in je uitgaven

Lukt het niet om voldoende inkomen te verzamelen? Dan is het tijd om in je uitgaven te schrappen. Kijk of je goedkoper boodschappen kunt doen, welke abonnementen je op kunt zeggen en welke verzekeringen goedkoper kunnen. Ga met je hypotheekadviseur in gesprek over de mogelijkheid je huis te verkopen of een nieuw rentecontract af te sluiten met een lagere rente. Of kijk of je misschien nu wél in aanmerking komt voor sociale huur omdat je inkomen lager is. 

Als je het helemaal groots aan wil pakken: verhuis dan naar een land waar het leven goedkoper is. Check wel altijd bij de Sociale Verzekeringsbank (SVB) of dit gevolgen heeft voor je AOW-uitkering. Voor bepaalde landen geldt dat de SVB een lagere AOW-uitkering overmaakt, omdat de levensstandaard daar anders is. In dat geval biedt de verhuizing je mogelijk geen financieel voordeel. Dat wil natuurlijk niet zeggen dat je er niet op ‘vooruitgaat’. Een andere omgeving en klimaat kunnen wonderen doen voor jouw geluksgevoel.  

Geen pensioen? Dit kun je doen

Ook wanneer je zelf geen pensioen hebt opgebouwd, zijn er nog verschillende mogelijkheden om je inkomen aan te vullen. Je verdient dan wel minder, maar door slim te budgetteren kun je nog wel rondkomen. En als dat niet lukt, dan is er altijd nog het sociaal vangnet dat de overheid biedt. Houd moed en vraag hulp van een financieel adviseur of bij je gemeente. Vaak is er meer mogelijk dan je denkt!
 
Duurt het nog wel even voordat je met pensioen gaat? Kijk dan of je toch nog pensioen kunt opbouwen. In ‘Op welke manieren kan ik als zzp’er pensioen opbouwen?’ lees je hoe dat kan.

Zo bouw je pensioen op met belastingvoordeel