DBA in de praktijk: zo blijf je zzp'er zonder gedoe

In het kort

• Onzekerheid in de markt: Sinds de aankondiging van scherpere handhaving per 1 januari 2025 is er paniek ontstaan bij met name opdrachtgevers. Dit leidde in sectoren zoals de media soms tot het preventief stopzetten van zzp-contracten. 
• Politieke verschuiving: Waar eerdere kabinetten met name angst zaaiden, probeert de huidige overheid met de campagne "Zo kan zzp wel" juist rust en duidelijkheid te creëren. 
• Europese druk: Nederland moet de arbeidsmarkt hervormen om aanspraak te maken op honderden miljoenen uit het corona-herstelplan, met een harde deadline in augustus 2026. 
• Neem de regie als ondernemer: Schijnzelfstandigheid voorkom je niet alleen met een goed contract , maar juist door je als een echt bedrijf te gedragen. Dit betekent proactief communiceren, je uitingen op orde hebben en strategisch plannen voor de lange termijn. 

Het spookbeeld van de Wet DBA

Ron Lemmens is al sinds 2005 zelfstandig ondernemer. Hij weet als geen ander hoe de zzp-markt door de jaren heen is geëxplodeerd: van zo’n 860.000 zelfstandigen rond 2016 naar bijna 1,3 miljoen in 2024. Toen hij in de zomer van 2024 voor zijn radioprogramma op New Business Radio in de Wet DBA dook, stuitte hij op een muur van onbegrip en spanning. 

De Wet DBA is in wezen al bijna tien jaar oud, maar door het jarenlange handhavingsmoratorium kraaide er lange tijd geen haan naar. Totdat de deadline van 1 januari 2025 naderde. "Je kon de berichtgeving van tien jaar geleden zó over de artikelen van nu heen leggen," vertelt Niels. De angst regeerde opnieuw: opdrachtgevers vreesden enorme naheffingen en pensioenclaims met terugwerkende kracht. Het gevolg? Schrijnende situaties waarin zzp’ers die keurig aan alle normen voldeden, preventief aan de kant werden gezet. 

De rol van politiek en Brussel

Achter de schermen speelt er echter een groter macro-economisch spel. Nederland heeft met Brussel afspraken gemaakt in het kader van het Herstel- en Veerkrachtplan. Om aanspraak te maken op de resterende 650 miljoen euro aan herstelbetalingen, moet de Nederlandse arbeidsmarkt hervormd worden. De harde deadline hiervoor ligt in augustus 2026.

Hoewel de opvolger van de Wet DBA – de VBAR – door kenners vanaf het begin als onuitvoerbaar werd bestempeld vanwege de enorme diversiteit aan zzp-beroepen, is er wel een duidelijke verschuiving zichtbaar in de toon vanuit Den Haag. Waar het vorige kabinet ondernemers vooral bang leek te maken, gooit de huidige overheid het over een andere boeg met de campagne "Zo kan zzp wel". Het doel? Rust in de markt brengen en laten zien hoe zelfstandig ondernemerschap wél op een gezonde manier vorm kan krijgen. 

Wanneer ben je écht ondernemer?

Lees hier verder

Van leuke dingen doen naar strategisch bouwen 

De kern van de oplossing ligt volgens Niels en Ron niet in ingewikkelde juridische constructies, maar in de psychologie en het gedrag van de zzp'er zelf. Veel zelfstandigen rollen het vak in omdat ze simpelweg 'dingen willen doen die ze leuk vinden'. Ze pakken aan wat er op hun pad komt en zien de administratie als een verplicht nummertje. 

Maar wie de Wet DBA buiten de deur wil houden, moet transformeren van een 'opdrachtenuitvoerder' naar een échte ondernemer. Jij bent het bedrijf. En een echt bedrijf heeft een visie, regelt de belastingen, reserveert voor de oudedagsvoorziening en zorgt voor de juiste verzekeringen. 

Hoe vertaal je dit concreet naar de praktijk om het vertrouwen van je opdrachtgevers te winnen? 

1. Zorg voor een waterdicht contract: Leg de afspraken en de aard van de samenwerking helder vast. 
2. Wees transparant in je uitingen: Zorg voor een professionele website en kvk-inschrijving. Laat in al je communicatie zien dat je als een extern bedrijf opereert. 
3. Blijf continu in gesprek: De controle van de Belastingdienst vindt primair plaats bij de opdrachtgever. Blijf daarom met elkaar communiceren zodra er wetgeving verandert en neem die onzekerheid proactief weg. 

Een gouden ondernemersles: BCG-matrix

Als uitsmijter deelt Ron een waardevolle bedrijfskundige tip voor zzp'ers die grip willen houden op hun toekomst: de BCG-matrix. Dit model helpt je om je diensten te categoriseren. Welke opdrachten zijn je stabiele 'cash cows' die voor een vast inkomen zorgen? En in welke nieuwe, innovatieve projecten ('question marks') wil je investeren? Door je omzet uit bestaande activiteiten strategisch te verhogen, kun je de transitie naar nieuwe, leukere opdrachten zelf financieren. Zo blijf je zzp'er op jóúw voorwaarden, behoud je je innovatiekracht en navigeer je met vlag en wimpel door elk veranderend politiek landschap. 

De podcast kijken of luisteren?

Ontdek hier meer

Zelf gratis en vrijblijvend Rompslomp uitproberen?

Bij Rompslomp begrijpen we de uitdagingen van zelfstandig ondernemers. Daarom bieden we een gratis en vrijblijvend proefabonnement aan. Zo ontdek je zonder risico of onze boekhoudsoftware aansluit bij jouw behoeften. In dit artikel lees je meer over het proefabonnement. 

Wil je meer weten over ondernemen en hoe je administratie op orde houdt? Luister dan ook naar onze andere afleveringen over ondernemerschap!